1
  • image
  • image
  • image
  • image
12:17 EDT Thứ ba, 24/04/2018

Câu đố - Một di sản văn hóa dân gian độc đáo của làng Lệ Sơn (Phần 1/4)

Đăng lúc: Thứ năm - 05/12/2013 17:40 - Người đăng bài viết: bientap02
Làng Lệ Sơn ngày xưa có nhiều sinh hoạt cộng đồng như: Lợp nhà tập thể, đi nơm cá tập thể, đi săn tập thể, bửa cau tập thể…Chính những sinh hoạt tập thể đó đã nãy sinh một nền văn nghệ dân gian rất phong phú, độc đáo. Đó là những câu hò đối đáp giàu chất nhân văn và trí thông minh của dân làng. Trang báo trân trọng giới thiệu bài viết của tác giả Lê Ngọc Mân, do chủ biên địa chí Làng Lệ Sơn Lê Ngọc Đại chỉnh lý.
Trong văn học dân gian, không đâu nhiều trí tưởng tượng như câu đố, bởi trong câu đố có tính trí tuệ, mẹo mực, cân não và pha chất hài hước của cả người đố và người giải câu đố. Câu đố dân gian xuất hiện trong lao động và góp phần làm đẹp ngôn ngữ, đời sống văn hóa tinh thần. Lệ Sơn với cảnh vật thiên nhiên hữu tình, sức lao động sáng tạo cần cù của nhiều thế hệ đã để lại nhiều câu đố, đọng lại trong trí nhớ của nhân dân lao động không thành văn.

Đối với câu đố dân gian Lệ Sơn, cách xây dựng hình ảnh rất tương đồng, trí tưởng tượng rất phong phú, diễn đạt theo nhiều thể cách thơ, tục ngữ, nhiều vần điệu, vận dùng linh hoạt nhiều thể thức là đặc điểm của câu đố, bật nổi lên là trí thông minh, sáng tạo, hài hước của người dân một làng quê văn hiến.

 
1. Một bình một tấc
Một tay lại què
Ai nói chẳng nghe
Khom lưng mà kéo
Dù khôn dù khéo
Khi có mới xinh
Ngẫm lại sự tình
Đái nằm trên trốôc (đầu)
(Cái ống mực)


2. Sinh ra cái kiếp cơ hàn
Đồng chua nước mặn đẻ đàn con trai
Bể cực có khi thái lai
Phong ba bão táp các trai ứng hành
(Cặc bần)


3. Kim, mộc, thủy, hoả, thổ
Một chỗ chín mười hang
Gốc bên bắc thổi sang
 Bóng sinh đều đứng dậy
(Thổi sáo)


4. Nhất gia nhất trụ
Nhất quốc hữu sư
Ngày thì đồng cư
Đêm thì đồng thực
Ngày bay ngang dọc
Đêm thổi quyển hầm
Hà hải sơn lâm
Quy mô nhất thống
(Bọng ong)


5. Hình thì một tấc
Đuôi dài thước năm
Khi đi thì nằm
Đứng thì dựng đứng
(Cái kim, sợi chỉ)


6. Cây đùng đình lá cũng đùng đình
Một bầy rặt rặt đóng đinh cửa nhà
(Cây cau)


7. Một tấm mành mành
Một con ranh thị tộc
Một con mộc thuỷ tinh
Một người đứng rình
Con mắt lấp ló
Kéo lên thì có, bỏ xuống thì không
(Kéo rớ)


8. Sừng sửng mà đứng giữa trời
Trương vi, trương vảy nuốt người thế gian
(Cái nhà)


9. Có con mà chẳng có cha
Bòi đội đầu bà, ngẩn cổ lên trên
(Cột nhà con)
 
10. Trên nhúc nhích, dưới thích lắm
Trên thích lắm, dưới đau lắm
(Câu cá)
 
11. Mười tay tập trận
Bò xuống bò lên
Xích lên tý, xích xuống tý
Sướng ơi là sướng
(Gải lưng)
 
12. Da cóc mà bọc hộp vàng
Mở ra thơm phức, cả làng muốn ăn
(Mít chín)
 
13. Lưng eo thắp đáy bà lao
Đâm vô tận khấc đàn bà mới ưng
(Đôi trằm)
 
14. Eo lưng thắt đáy bà hoa
Phải một trận gió bạt ra mất hồn
(Đèn Hoa Kỳ)

15. Eo lưng thắt đáy bồng bồng
Đem ra mà dận giữa sông giang hồ
(Môi má)
 
16. Mạ đi trước đánh bồng đánh bạc
Con đi sau vừa hát vừa kêu
(mạ gà con)

 
17.  Thông mà thông dốt
Dốt mà dốt đặc
Đặc mà đặc tổng phổng
Tổng phổng mà tổng phổng vuông
Vuông mà vuông tròn
Tròn mà tròn chẹp bẹp
(Chữ tiền đồng)

Còn tiếp ...

 
Tác giả bài viết: Sưu tầm và biên soạn: Lê Ngọc Mân - Chỉnh lý và giới thiệu: Lê Trọng Đại
Từ khóa:

Lê Ngọc Mân

Đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     



 
  • Danh sách các quan lại, các nhà khoa bảng thời phong kiến và các nhà quản lý, tri thức tiêu biểu con em Làng Lệ Sơn  -   Gửi bởi: Lê Trọng Đại
    Lê sơn còn có 1 gia đình tiến sỹ sống ở TP HCM là anh trai của thầy giáo Lê Lac (bố của Thạc sỹ toán Lê Hiền GV trường THPT Chuyên Võ Nguyên Giáp) gồm 3 anh em đều là Tiến sỹ:
    1. Giáo sư - Tiến sỹ Lê Thanh Hải - Giám đốcTrung tâm Môi trường - ĐHQGTP Hồ Chí...
  • Chạp Họ - Một phong tục đẹp trong đời sống văn hóa ở làng Lệ Sơn  -   Gửi bởi: Nguyen Sy
    Năm đó, trời cũng se lạnh và lất phất mưa. Bọ tôi bảo anh em tôi và mấy anh em trong Chi họ tập trung tại nhà để đi thăm mộ. Tôi còn nhớ đi nhiều nơi lắm, Cửu phủ có mấy ngôi, Phục lùng mấy ngôi rồi về Đông Chăm, Lạ lả, đi đến đâu Người cũng giảng giải cho con cháu về...
  • Một số tư liệu để nghiên cứu về quá trình xuất hiện và thay đổi của các địa danh Lệ Sơn Thượng và Lệ Sơn Hạ qua tiến trình lịch sử (Phần 1)  -   Gửi bởi: Lê Trọng Đại
    Thứ tự các hình ảnh( ở bài trên) trên xuống ở các trang chữ Hán nôm có 2 trang 8a và 8b là lấy từ Ô châu cận lục rồi đó là chụp từ ô châu cận lục ở quyển 4 - bản đồ của Dương Văn An rồi bạn đọc nhìn kỹ ở góc bên phải hình 2 trên xuống sẽ thấy chữ Ô CHÂU CẬN LỤC. Đây...
  • Danh nhân khoa bảng làng Lệ Sơn, niềm tự hào của đất nước - quê hương  -   Gửi bởi: Lê Chung
    Chào quý vị, Bà ngoại tôi là người làng Lệ Sơn. Tôi dự định về thăm làng cùng mấy người bạn. Quý vị có thể hướng dẫn cách đi từ sân bay Đồng Hới hay Tp Đồng Hới về làng Lệ Sơn được không? Trân trọng cảm ơn.
  • Ký ức về Đình Làng Lệ Sơn  -   Gửi bởi: Nguyễn Xuân Phước
    Lương Duy Thắng hiện nay ở Đà Nẵng, chồng của Tuất ở lê lợi phải không? Đình làng sắp khánh thành rồi
  • Khu vườn Lệ Sơn, ngày hôm qua đâu rồi ?  -   Gửi bởi: Lê văn Toàn
    Vvừa rồi có dịp về quê thấy vậy buồn lắm chứ nhưng chẳng biết làm gì hơn. Đúng là khổ cho quê mình quá, rào nước mội bị đánh mất rồi, con cá con tôm, con dam nuôi con người lệ sơn lớn lên qua nhiều thế hệ nhưng giờ này ô nhiễm, cạn kiệt, con chắt chắt giờ có ai dám ăn...
  • Chùm thơ nhỏ của chị Trần Thị Thanh Liêm  -   Gửi bởi: Trần Thị Thanh Liêm
    Diễn đàn Thi hữu mời họa tác phẩm TỰ SỰ của tác giả Trần Thị Thanh Liêm
    TỰ SỰ
    Phấn bảng ngày đêm chẳng muốn rời
    Đem lòng mến trẻ trải ngàn nơi
    Khuyên bày bạn tốt ngời tâm đạo
    Dạy dỗ trò ngoan thắm nghĩa đời
    Rực rỡ gương nghề soi chẳng...
  • Chuyện kể về con chim ngói Sài Gòn  -   Gửi bởi: nguyen sy
    Câu chuyện nhỏ giản dị nhưng đầy lòng nhân ái.
  • Chiếc bình vôi  -   Gửi bởi: Khanh Trần
    Chiếc bình vôi và mệ ngoại là 2 di sản còn lại và trở thành cổ vậ có niên đại lớn nhất của gia đình cho đến thời điểm này.
    Câu cuối hay lắm!
    Chiếc bình vôi đã gắn chặt với mệ Danh cùng năm tháng. Mệ là biểu tượng đẹp nhất về tình yêu thương và lòng nhân ái...

Thống kê

  • Đang truy cập: 19
  • Hôm nay: 1594
  • Tháng hiện tại: 18564
  • Tổng lượt truy cập: 4070917

Liên kết làng quê Quảng Bình

Lệ Sơn 2 - www.langleson.com
Làng Cao Lao - www.caolaoha.com
Làng La Hà - www.langlaha.com
Quảng Bình Trẻ - www.quangbinhtre.com
Nhịp Cầu - www.nhipcau.de

Báo Quảng Bình - www.baoquangbinh.vn
Hân hạnh chào đón các bạn đến với trang tin www.langleson.net
Bản quyền thuộc về Làng Lệ Sơn. Trang thông tin này là tài sản của toàn thể con em làng Lệ Sơn, huyện Tuyên Hoá, tỉnh Quảng Bình
Trang thông tin điện tử Làng Lệ Sơn hoạt động theo quy định của luật pháp Vịệt Nam dưới sự điều hành chung của Hội đồng tư vấn chuyên môn và kỹ thuật.
Trụ sở: Đặt tại trung tâm lưu trữ truyền số liệu VDC1 - Hà Nội - Việt Nam
Trang thông tin là tài sản chung của toàn thể con em làng Lệ Sơn, xã Văn Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình
Email gửi bài viết
baiviet@langleson.net

Điện thoại thư ký Ban biên tập: 0912261174