1
  • image
  • image
  • image
  • image
00:06 EDT Thứ ba, 26/05/2020

Lệ Sơn mùa Kỵ - Trạp (Giỗ kỵ - Chạp mã)

Đăng lúc: Thứ tư - 23/01/2013 19:55 - Người đăng bài viết: lehongve
LLS.NET trân trọng giới thiệu bài viết của tác giả NguyễnThanh Lâm, đưa không khí tết cổ truyền về trên quê hương Lệ sơn. Niên lai chu đáo/Sái tảo mộ phần. Câu nói đó từ xa xưa của ông bà chắc con cháu Làng Lệ sơn không ai không nhớ.

Cứ mỗi năm , đầu tháng chạp cả làng lại rộn ràng chuẩn bị cho một mùa trạp kỵ .Hồi còn nhỏ , đây là dịp tôi rạo rực mong ước từ trong năm. Cứ đến 23 tháng Chạp cả làng đi tảo mộ ( xủi mả), không khí hết sức rộn ràng , vui vẻ . Hồi đó dòng họ nào cũng có mộ mả của ông bà tổ tiên nằm rải rác khắp các cánh đồng. Từ dưới Đình Thánh, Hạ Trang, Đồng mua, Đồng Chăm, Lạ Lả, Phục lùm, Mộ tổ, Đồng bàu, Đình Đá, Đồng Choi, Đẩu, Cổ ngựa…..Những cái tên nghe mộc mạc nhưng thân thiết lại âm vang trong lòng .Cả cánh đồng làng rộng mênh mông đâu đâu cũng có mồ mả, cây cỏ mọc xanh um .
 

 
Đồng ruộng Lệ sơn cũng có khác các nơi ở chỗ đó, nhìn trên cánh đồng thấy mồ mả nhiều hơn ruộng. Những ngôi mộ đa số đắp đất cao cỡ hơn 1 mét. Truông vuông cỡ 2m x2m, ở giữa có một chỏm tròn đắp nổi lên gọi là rốn mả. Có khi cày , bừa một khoảnh ruộng phải nhắc cày , bừa hàng chục lần mỏi tay , mồm luôn “ tắc – rì” nạt nộ trâu bò vòng đi , vòng lại vì một đám ruộng có tới 2, 3 cái mả. Nghe khắp nơi không khí làm ăn rất rộn ràng náo nức , nhất là những ngày giáp tết , cố cày bừa cho xong để chuẩn bị đón Xuân . Đa số mồ mả ông bà tổ tiên xa xưa ,cây cối mọc um tùm. Nào là cây Trơng, cây ngụ vị, cây nổ, cây mắt đĩa,cây hóp…. mùa này có khi có thêm cả nấm mối. Một ngôi mả rậm rạp có khi phải phát cây cả tiếng đồng hồ mới xong, cũng có ngôi ,chỉ phải cuốc đám cỏ dại, cỏ mật, cỏ cú, đám cỏ bi bi , mùi hương xông lên hăng hắc rất dễ chịu. Mỗi họ có một đoàn đi tảo mộ gồm 5 đến 7 người, có khi cả chục người. Họ không quên cầm theo rạ ,vác theo cuốc , xẻng . Các ông, các chú ,các bác các Họ trong Làng gặp nhau chuyện trò, chào hỏi râm ran ,vui đáo để. Các bà các mệ thì ở nhà chuẩn bị tất bật, nấu nướng. Những lần như vậy tôi chỉ mong được đi theo ông nội và các chú để đi đây đó khắp các cánh đồng làng.
 

Được ngắm nhìn thỏa mắt cánh đồng mênh mông xanh tốt màu ngô ở RÌ Rì, màu lúa non mơn mởn ở Bồ Bồ, Nước Sống. Ngắm trời đất bao la kéo dài xuống tận vùng Hạ bạn, hay những rặng núi âm u mây mù phủ kín phía thượng nguồn Sông Gianh , gây cho tôi một cảm giác nao nao, buồn buồn khó tả, mà khi nhỏ chỉ quanh quẩn chơi trong xóm tôi không bao giờ biết được. Hít căng lồng ngực không khí mát lạnh, người vả mồ hôi, lũ trẻ lon ton chạy theo các đoàn người đi tảo mộ , lăng xăng nhặt cỏ, đốt rác, làm những gì chúng ưa thích. Tâm hồn non nớt được bồi đắp thêm tình yêu quê hương , tổ tiên ông bà mẹ cha qua những lần như vậy bởi một truyền thống Tâm linh đáng quý đã tồn tại từ hàng nghìn năm để lại.

Ngày nay, việc tảo mộ đã được UBND xã thống nhất cho tất cả các Họ trong làng là ngày mồng 2 tháng 12 âm lịch . Đa số mồ mả đã được quy tập , xây thành một khu Lăng riêng cho từng họ một. Chủ yếu tập trung ở Đồng Choi và Đình Thánh. Nhà thờ các Họ Bát Đại Tính cơ bản vẫn vị trí như ngày xưa , nhưng đã được tu sửa ,tôn tạo đẹp hơn. Việc tảo mộ cũng khá nhẹ nhàng , con cháu vào Lăng chủ yếu chỉ thắp hương khấn vái . Không phải cuốc, phát và đi khắp làng như hồi xưa nữa . Xong việc thì về Nhà Thờ Họ tổ chức làm lễ Cúng Khấn Tổ tiên ông bà, gặp mặt , ăn uống cỗ bàn vui vẻ . Một số Họ lớn làm khá linh đình như họ Trần , họ Lê, họ Nguyễn làm tới 15 – 16 mâm , con cháu về cả trăm rưởi, hai trăm người, có cả cờ quạt, chiêng trống, áo mũ cân đai rất hoành tráng . Cô em dâu tôi nói họ Trần bên Tiến Hóa làm tới 80 mâm, con cháu cả nước ,cả bên Thái, Lào cũng về dự và đóng góp rất vui vẻ.

 

Năm nay lần đầu tiên tôi được về giỗ chạp theo kiểu mới tại nhà thờ Tộc Họ Nguyễn , Nhánh I . Nhánh họ Nguyễn Bàu sỏi có nhà thờ Tổ riêng ( do con cháu Cố Sáng ở Lào , Thái và trong nước đóng góp ). Con cháu ở xa về khá đông đủ . Một số người khá thành đạt như : PGS-TS – Bác sỹ Nguyễn Tư Thế, Tiến sỹ Nguyễn Văn Ngọc, Thạc Sỹ Nguyễn Minh Khâm, Thạc sỹ Nguyễn Thanh Sơn, Thạc sỹ Nguyễn thanh Hải, Thạc sỹ Nguyễn Thanh Minh. Đại tá Nguyễn Hữu Lộc , trung tá Nguyễn Thọ Toàn và nhiều thầy cô giáo, công chức, kỹ sư, bác sỹ, cử nhân còn đang công tác …. Đó là niềm tự hào chung của dòng họ. Có như vậy mới có dịp để nhận ra họ hàng anh em cùng chung một gốc , mà trước đây do điều kiện xa cách , cứ tưởng là người dưng nước lã. Một dịp để con cháu tỏ lòng biết ơn công sinh thành dưỡng dục của ông bà cha mẹ tổ tiên ,cho dù ai có đi xa khắp 4 phương trời vẫn đau đáu nhớ về ngày giỗ chạp ông bà. Câu đối trên bàn thờ Tổ luôn nhắc nhở con cháu phải nhớ về gốc gác Tổ tiên của mình :

“Kiều mộc thiên chi quy nhất bản
Trường giang vạn thái tổng đồng nguyên”

Hay là :

“Cây có gốc mới tươi cành xanh ngọn
Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu”.. v..v.

Mới đó mà bây giờ tôi cũng đã gần 60 rồi, nghĩ lại thời gian trôi đi thật nhanh quá .Việc giỗ trạp bây giờ cũng có nhiều khác trước . Xã hội có vẻ hiện đại hơn, văn minh hơn. Con người ăn mặc đẹp hơn, sáng sủa hơn. Cái đói cái nghèo tuy còn nhưng không nặng nề như thuở trước. Những tình cảm gắn bó dòng tộc họ hàng thì vẫn thế, không bao giờ thay đổi. Tôi cũng không thể nào quên những tháng ngày thơ ấu được đi tảo mộ với ông nội. Kỷ niệm tuy đã xa xưa lắm rồi, nhưng vẫn còn nhớ mãi, cứ mỗi kỳ về giỗ trạp ở Lệ Sơn , trong lòng lại dâng trào da diết bao cảm xúc không thể nào quên.


 
 Mồng 2 tháng 12 Nhâm Thìn
Tác giả bài viết: Nguyễn Thanh Lâm
Từ khóa:

Nguyễn Thanh Lâm

Đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Avata
Phương Mai - Đăng lúc: 28/01/2013 03:22
Bài của anh Lâm hay nhỉ ?
Cây có gốc mới tươi cành xanh ngọn
Nước có nguồn mới bể rộng sông sâu

Em thích câu đối của họ cố Sáng, nhánh 1
Avata
Thu Hương - Đăng lúc: 23/01/2013 23:00
Bài viết của TL gợi nhớ quê hương quá, có cảm giác như chuẩn bị được quây quần bên bếp lửa nhỏ với gia đình và được nghe tiếng pháo đì đùng rồi, bài viết có giá trị bảo tồn nét văn hóa đậm bản sắc Lệ Sơn, cám ơn tác giả nhiều nhiều

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     



 
  • Thêm một tư liệu Hán nôm về địa danh Lệ Sơn  -   Gửi bởi: Lê Trọng Đại
    Cháu xem lại thông tin đoạn nói về chiến tranh Trịnh - Nguyễn 1774 - 1776 là chưa chính xác dễ gây nhầm lẫn với thông tin Chiến tranh Trịnh - Nguyễn (1627 - 1672) ở thế kỷ XVII. Thời gian được nói đến trong bài viết là sau khi tướng họ Trịnh - Hoàng Ngũ Phúcvượt sông...
  • Bài thơ cuối cùng của nhà giáo Lê Ngọc Mân  -   Gửi bởi: Lê Quang Đạt, số phone: 0913963799
    Hồi trước đi học chung cấp 3 ở huyện Quảng Trạch cùng bạn Hạnh, bạn Hào ở Ba Đồn. Hay xuống thăm thầy Mân chuyện trò ngâm thơ
  • Chặt củi lèn, một kỷ niệm khó quên  -   Gửi bởi: Lê Quang Đạt
    Nhớ lại hồi xưa đi chăn bò cùng các bạn ở Hung Tắt, Hung Cày. Nay đâu còn cảnh đó nữa?
  • Một gia đình cần sự giúp đỡ  -   Gửi bởi: Nguyen Van Thanh
    Rất buồn vì Thay mặt Hội đồng hương Văn hoá tại Nha Trang trích gửi tiền ủng hộ mà không có danh sách...Việc đã qua...Thôi nhé!
  • Gửi con gái Mẹ  -   Gửi bởi: Hung Lan
    Mệ Phương còn khỏe không chi Hồng ?
    Bài thơ hay đáo để, đọc mà nước mắt chảy dài.
  • Lê Đình Khôi; Quê hương là nơi con nước "chở che con đi..."  -   Gửi bởi: Lê Trọng Đại
    Bài viết rất là một lời tri ân với cụ Lê Đình Khôi người đã có những hành động đẹp đóng góp cho cộng đồng cư dân Lệ Sơn ở Hà nội và quê hương và cũng phần nào nói lên được cái tâm của một người con Lệ Sơn đáng kính đối với quê hương. Cảm ơn chú Vệ và Ban biên tập báo...
  • Thông báo về việc mời tham gia Ban điều hành, Ban quản trị trang tin  -   Gửi bởi: Luong Van Duc
    Gửi bài viết web làng Lệ Sơn
    Kính thưa ban biên tập website làng Lệ Sơn,

    Tôi xin tự giới thiệu là con cháu Làng Lệ Sơn.

    Vừa qua, đọc báo Dân Trí, được biết thông tin về anh Cao Quang Cảnh, người con làng Lệ Sơn, hiện bị bệnh u não. Thấy rất...
  • Ma làng Lệ Sơn - Câu chuyện: Tiếng gọi nơi không người  -   Gửi bởi: ha hoa
    Bài viết làm tôi nhớ lại thủa nhỏ cũng hay sợ ma
  • Chạp Họ - Một phong tục đẹp trong đời sống văn hóa ở làng Lệ Sơn  -   Gửi bởi: tran van
    tháng chạp đã vào, tháng chạp họ đã và đang diên ra. Là người con đất Lệ dù ở đâu cũng không thể quên tháng tụ họp để gắn nối tình cảm họ hàng của làng. Đây là một nét đẹp văn hóa đặc sắc mong rằng con cháu đời sau mãi mãi lưu truyền. Tiết trời se lạnh, phụ nữ chuẩn bị...

Thống kê

  • Đang truy cập: 9
  • Khách viếng thăm: 8
  • Máy chủ tìm kiếm: 1
  • Hôm nay: 913
  • Tháng hiện tại: 52797
  • Tổng lượt truy cập: 5188205

Liên kết làng quê Quảng Bình

Lệ Sơn 2 - www.langleson.com
Làng Cao Lao - www.caolaoha.com
Làng La Hà - www.langlaha.com
Quảng Bình Trẻ - www.quangbinhtre.com
Nhịp Cầu - www.nhipcau.de

Báo Quảng Bình - www.baoquangbinh.vn
Hân hạnh chào đón các bạn đến với trang tin www.langleson.net
Bản quyền thuộc về Làng Lệ Sơn. Trang thông tin này là tài sản của toàn thể con em làng Lệ Sơn, huyện Tuyên Hoá, tỉnh Quảng Bình
Trang thông tin điện tử Làng Lệ Sơn hoạt động theo quy định của luật pháp Vịệt Nam dưới sự điều hành chung của Hội đồng tư vấn chuyên môn và kỹ thuật.
Trụ sở: Đặt tại trung tâm lưu trữ truyền số liệu VDC1 - Hà Nội - Việt Nam
Trang thông tin là tài sản chung của toàn thể con em làng Lệ Sơn, xã Văn Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình
Email gửi bài viết
baiviet@langleson.net

Điện thoại thư ký Ban biên tập: 0912261174